Cortisol: het hormoon dat alles bepaalt
Cortisol heeft een slechte reputatie en onterecht.
Het hormoon is onmisbaar, cortisol regelt de stofwisseling van eiwitten, koolhydraten en vetten, remt ontstekingen en stuurt je waakzaamheid. Het piekt in de ochtend om je wakker te maken en scherp te houden, en neemt gedurende de dag langzaam af. Zonder cortisol functioneer je niet.
Het probleem is niet cortisol zelf maar de chronische aanmaak.
Je lichaam maakt geen onderscheid tussen stressoren. Een te zware training, een maaltijd die je darmmilieu verstoort, een slaaptekort, een verhoogde insulinespiegel, een conflict op het werk, een ziekte. Voor het lichaam is het allemaal hetzelfde signaal: gevaar, reageer. En de reactie is altijd cortisol.
Dit is evolutionair logisch, voor onze voorouders was stress acuut, kortdurend en fysiek. Het lichaam mobiliseerde energie, handelde, en keerde terug naar rust. Dat systeem werkt nog steeds perfect. Alleen de wereld eromheen is veranderd.
Stress is niet meer acuut. Het is chronisch, stapelend en normaal. Te vaak trainen zonder herstel of voeding die niet aansluit bij wat je darmen op dat moment kunnen verwerken. Een insulinespiegel die continu te hoog staat of slaap die niet kwalitatief is. Al deze factoren worden door het lichaam als stressor geregistreerd, ook als jij ze als normaal beschouwt.
Het gevolg is dat cortisol nooit echt daalt en een cortisol dat nooit daalt onderdrukt testosteron, remt de schildklierfunctie, verlaagt de insulinegevoeligheid en remt groeihormoon. Hormonen raken uit balans door één aanhoudend signaal.
Cortisol verlagen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Een paar dingen die daadwerkelijk werken:
Wandelen: Niet als training, maar als herstel. Een wandeling in rustig tempo balanceert het zenuwstelsel en verlaagt cortisol meetbaar.
Lachen: Een comedy kijken, of gewoon tijd doorbrengen met mensen die je energie geven. Lachen verlaagt cortisol direct en is waarschijnlijk het meest onderschatte herstelmiddel.
In de natuur zijn, zonder telefoon: Niet in je broekzak, echt weg. De afwezigheid van digitale prikkels geeft het zenuwstelsel ruimte om te ontspannen.
Ademhalingsoefeningen: Langzaam uitademen activeert het parasympathische zenuwstelsel, het systeem dat je lichaam in rust zet. Vier seconden inademen, zes seconden uitademen. Vijf minuten is genoeg om het effect te voelen.
Cortisol is niet de vijand. Chronische cortisol is dat wel.